درس ۲-۹ · استدلال ریاضی

مسئله‌های کلامی

سن، کار، پول، مرغ و خرگوش، تقسیم و برگشت از آخر، بدون معادله و با استدلال

حدود ۳ دقیقه مطالعه · ۴۲ سؤال تمرینی در اپ

۱نقشه‌ی کلی

این مسئله‌ها را بدون معادله و با «سهم»، «فرض» و «برگشت از آخر» حل می‌کنیم.

  • سن: اختلاف سن دو نفر هیچ‌وقت عوض نمی‌شود. در هر سال، مجموع سن‌های k نفر، k سال زیاد می‌شود.
  • مرغ و خرگوش (فرض): فرض کنید همه مرغ‌اند، پاهای اضافه را بشمارید و بر ۲ (تفاوت پاها) تقسیم کنید.
  • کار: اگر کسی کاری را در ۶ روز بکند، هر روز ۱/۶ کار را می‌کند. کار دو نفر با هم: کسرها را جمع کنید. یا کار را «۱۲ قطعه» (ک.م.م) بگیرید.
  • سهم: «دو برابر» یعنی ۲ سهم در برابر ۱ سهم. مجموع یا اختلاف را بر تعداد سهم‌ها تقسیم کنید.
  • برگشت از آخر: وقتی نتیجه‌ی آخر معلوم است، کارها را برعکس و از آخر به اول انجام دهید (نصف کرد ← دو برابر کن، ۳ تا داد ← ۳ تا اضافه کن).

مثال ۱: در حیاطی مرغ‌ها و گوسفندها ۱۵ سر و ۴۲ پا دارند. چند گوسفند هست؟

اگر همه مرغ بودند ۳۰ پا داشتیم. ۱۲ پا اضافه است و هر گوسفند ۲ پا بیشتر دارد: ۶ گوسفند.

مثال ۲: پدر ۳۶ سال و پسرش ۸ سال دارد. چند سال دیگر سن پدر ۳ برابر سن پسر می‌شود؟

اختلاف همیشه ۲۸ است. وقتی پدر ۳ سهم و پسر ۱ سهم باشد، اختلاف ۲ سهم = ۲۸، پس پسر ۱۴ ساله است: ۶ سال دیگر.

مثال ۳: سارا نصف شکلات‌هایش را به برادرش داد، بعد ۴ تا خورد و ۶ تا ماند. اول چند تا داشت؟

از آخر: ۶ + ۴ = ۱۰، بعد دو برابر: ۲۰.

مثال ۴: علی کاری را در ۶ و رضا در ۳ روز تمام می‌کند. با هم چند روز؟

کار = ۶ قطعه. علی روزی ۱ و رضا روزی ۲ قطعه: با هم روزی ۳ قطعه، یعنی ۲ روز.

دام: «۵ سال پیش» و «۵ سال بعد» را از سن الآن حساب کنید. «۱/۳ باقی‌مانده» با «۱/۳ کل» فرق دارد. همیشه جواب را در صورت مسئله امتحان کنید.
ادامهٔ این درس

در نسخهٔ کامل تیزهوش است؛ همراه همهٔ ۱٬۵۲۰ سؤال و ۱۰ آزمون آزمایشی.

۶۹۹٬۹۹۰ ۳۹۹٬۹۹۰ تومان پیش‌فروش تا ۳۰ آذر

۶ سؤال رایگان این درس

سؤال ۱آسان

در طویله‌ای گاوها و مرغ‌ها روی هم ۱۲ سر و ۳۴ پا دارند. چند گاو هست؟

حل تشریحی: اگر همه مرغ بودند ۱۲ × ۲ = ۲۴ پا داشتیم. ۳۴ − ۲۴ = ۱۰ پا اضافه است و هر گاو ۲ پا بیشتر از مرغ دارد: ۱۰ ÷ ۲ = ۵ گاو.
سؤال ۲متوسط

در مزرعه‌ای مرغ‌ها و خرگوش‌ها روی هم ۳۰ سر و ۸۴ پا دارند. چند مرغ هست؟

حل تشریحی: اگر همه خرگوش بودند ۳۰ × ۴ = ۱۲۰ پا داشتیم. ۱۲۰ − ۸۴ = ۳۶ پا کم است و هر مرغ ۲ پا کمتر دارد: ۳۶ ÷ ۲ = ۱۸ مرغ.
سؤال ۳متوسط

در پارکینگی دوچرخه‌ها و سه‌چرخه‌ها روی هم ۱۵ تا هستند و ۳۸ چرخ دارند. چند سه‌چرخه هست؟

حل تشریحی: اگر همه دوچرخه بودند ۳۰ چرخ داشتیم. ۸ چرخ اضافه است و هر سه‌چرخه ۱ چرخ بیشتر دارد: ۸ سه‌چرخه.
سؤال ۴سخت

در آزمونی ۲۰ سؤالی، هر جواب درست ۴ امتیاز دارد و هر جواب غلط ۱ امتیاز کم می‌کند. مینا به همه‌ی سؤال‌ها جواب داد و ۵۵ امتیاز گرفت. چند جواب درست داشت؟

حل تشریحی: اگر همه درست بود ۸۰ امتیاز می‌گرفت. هر غلط به جای +۴، −۱ می‌دهد، یعنی ۵ امتیاز کم می‌کند. ۸۰ − ۵۵ = ۲۵ و ۲۵ ÷ ۵ = ۵ غلط. پس ۱۵ درست.
سؤال ۵متوسط

در قلک رضا ۲۵ سکه‌ی ۵۰۰ تومانی و ۲۰۰۰ تومانی هست که روی هم ۲۳۰۰۰ تومان می‌شوند. چند سکه‌ی ۲۰۰۰ تومانی دارد؟

حل تشریحی: اگر همه ۵۰۰ تومانی بودند ۱۲۵۰۰ تومان می‌شد. ۲۳۰۰۰ − ۱۲۵۰۰ = ۱۰۵۰۰ تومان اضافه است و هر سکه‌ی ۲۰۰۰ تومانی ۱۵۰۰ تومان بیشتر است: ۱۰۵۰۰ ÷ ۱۵۰۰ = ۷ سکه.
سؤال ۶متوسط

پدری ۴۲ سال و پسرش ۱۲ سال دارد. چند سال دیگر سن پدر ۳ برابر سن پسر می‌شود؟

حل تشریحی: اختلاف سن همیشه ۳۰ است. وقتی پدر ۳ سهم و پسر ۱ سهم باشد، اختلاف ۲ سهم = ۳۰، پس پسر ۱۵ ساله است. یعنی ۱۵ − ۱۲ = ۳ سال دیگر.

۳۶ سؤال دیگر این درس در تیزهوش است.

ببین الان کجای کاری

آزمون تعیین سطح رایگان: ۲۰ سؤال، ۲۰ دقیقه، و کارنامه‌ای که می‌گوید از کدام فصل شروع کنی.