علوم · پایهٔ چهارم، ششم

تمرین آنلاین زنجیرهٔ غذایی

Q: تولیدکننده یعنی چه؟

به جانداری که غذای خودش را خودش میسازد تولیدکننده میگویند؛ گیاهان با نور خورشید در برگهایشان غذا میسازند. جانوران نمیتوانند غذا بسازند و آن را از گیاهان یا جانوران دیگر میگیرند. این واژه در علوم ششم میآید؛ ملاک کتاب و معلم خود کودک است.

«چه کسی چه کسی را می‌خورد؟» برای بچه‌ها سؤال هیجان‌انگیزی است و دری به یکی از مهم‌ترین ایده‌های علوم: جانداران به هم وابسته‌اند. دکمهٔ زیر «زنجیرهٔ طبیعت» را در مرورگر باز می‌کند؛ در مرحله‌های زنجیرهٔ غذایی کودک کارت‌ها را از گیاه شروع می‌کند و تا آخرین شکارچی به ترتیب می‌چیند.

همین الان بازی کن

زنجیرهٔ طبیعت، پایهٔ چهارم — در مرورگر، بدون نصب و ثبت‌نام. بار اول چند ثانیه طول می‌کشد تا بالا بیاید.

در پایهٔ چهارم، ششم چه باید بلد باشد؟

پایهٔ چهارم: درس «زیستگاه»: جانوران گیاه‌خوار، گوشت‌خوار و همه‌چیزخوار؛ زنجیرهٔ غذایی که با پیکان نشان داده می‌شود (برگ گیاه ← ملخ ← گنجشک)، و شبکهٔ غذایی، وقتی یک جانور از چند گیاه و جانور تغذیه می‌کند.

پایهٔ ششم: درس‌های «شگفتی‌های برگ» و «جنگل برای کیست؟»: گیاهان چون غذای خودشان را می‌سازند «تولیدکننده»‌اند؛ زنجیره‌ها و شبکهٔ غذایی جنگل دوباره مرور می‌شود، همراه با اینکه چرا جنگل برای همهٔ جاندارانش مهم است.

سه پیشنهاد برای خانه

زنجیرهٔ کاغذی
روی چند تکه کاغذ گیاه و جانورها را نقاشی کنید و با گیره یا نخ به هم وصل کنید: علف، ملخ، قورباغه، مار، عقاب. حلقهٔ اول همیشه گیاه است؛ بپرسید چرا.
پیکان را درست بکشید
در کتاب، پیکان از غذا به طرف خورنده می‌رود: «علف ← خرگوش ← روباه». یعنی پیکان نشان می‌دهد غذا به کجا می‌رود. با هم چند زنجیره بنویسید و پیکان‌ها را رنگی بکشید.
اگر یکی نباشد؟
سر شام بپرسید اگر همهٔ ملخ‌های یک دشت از بین بروند، چه کسی گرسنه می‌ماند و کدام گیاه بیشتر می‌شود؟ جواب درست فقط یکی نیست؛ همین فکر کردنِ زنجیره‌ای هدف درس است.

اشتباه‌های رایج، و چه کنیم

این‌ها نشانهٔ ضعف نیستند؛ تقریباً همهٔ بچه‌ها از همین‌جاها رد می‌شوند. اشتباه یعنی کودک دارد فکر می‌کند.

پیکان را برعکس می‌کشد

بچه‌ها پیکان را از خورنده به غذا می‌کشند، انگار پیکان یعنی «می‌خورد». در زنجیرهٔ غذایی پیکان از غذا به طرف خورنده است و راه رفتن غذا را نشان می‌دهد.

زنجیره با شکارچی شروع می‌شود

چون شیر و عقاب مهم‌تر به نظر می‌رسند، بچه‌ها زنجیره را از آن‌ها شروع می‌کنند. هر زنجیرهٔ غذایی از یک گیاه یا جلبک شروع می‌شود، چون آن‌ها غذایشان را خودشان می‌سازند.

شکارچی‌ها بدند و بهتر است نباشند

گرگ و روباه در قصه‌ها بدند، ولی اگر نباشند خرگوش‌ها و موش‌ها آن‌قدر زیاد می‌شوند که گیاهان دشت را تمام می‌کنند. هر حلقه جای خودش را در طبیعت دارد.

بازی‌های تمرین زنجیرهٔ غذایی

هر بازی چند مرحلهٔ همین مفهوم را دارد؛ روی نام بازی بزنید تا همهٔ مرحله‌ها و اسکرین‌شات‌هایش را ببینید.

زنجیرهٔ طبیعت۶۰ مرحله در پایهٔ چهارم

زنجیره‌های غذایی را از گیاه تا آخرین شکارچی به ترتیب می‌چیند؛ از دشت تا دریا

زنجیرهٔ غذایی بازی آنلاین دربارهٔ بازی

کاشف کوچک۳۶ مرحله در پایهٔ چهارم

تولیدکننده، گیاه‌خوار و گوشت‌خوار را در صحنهٔ شلوغ پیدا می‌کند

شکارچی و شکارتولیدکننده‌هاگیاه‌خوارهاگوشت‌خوارها بازی آنلاین دربارهٔ بازی

جفت طبیعت۶۸ مرحله در پایهٔ چهارم

هر جانور را با خوراکش جفت می‌کند: یوزپلنگ و آهو، کرم ابریشم و برگ توت

زنجیرهٔ غذایی بازی آنلاین دربارهٔ بازی

آزمایشگاه پرسش۵۱ مرحله در پایهٔ ششم

زنجیرهٔ غذایی، «چه کسی چه کسی را می‌خورد؟» و «جنگل برای همه»، در پرسش‌های کوتاه

آسمان و جنگلزمین‌لرزه و زنجیرهٔ غذاییزنجیرهٔ غذاییچه کسی چه کسی را می‌خورد؟ بازی آنلاین دربارهٔ بازی

چالش ده‌تایی دانش۴۰ مرحله در پایهٔ ششم

هر روز ده سؤال کوتاه، با زنجیرهٔ غذایی، تعادل طبیعت و جنگل

آسمان، جنگلزمین‌لرزه، زنجیرهٔ غذاییزنجیرهٔ غذاییتعادل طبیعت بازی آنلاین دربارهٔ بازی

پرسش‌های پرتکرار

زنجیرهٔ غذایی با شبکهٔ غذایی چه فرقی دارد؟

زنجیرهٔ غذایی یک راه ساده است: گیاه ← ملخ ← گنجشک. ولی گنجشک فقط ملخ نمی‌خورد و ملخ هم غذای جانوران دیگر است. وقتی همهٔ این زنجیره‌ها را کنار هم بکشیم، به هم گره می‌خورند و شبکهٔ غذایی می‌سازند. هر دو در کتاب علوم چهارم آمده‌اند و ششم دوباره سراغشان می‌رود.

تولیدکننده یعنی چه؟

به جانداری که غذای خودش را خودش می‌سازد تولیدکننده می‌گویند؛ گیاهان با نور خورشید در برگ‌هایشان غذا می‌سازند. جانوران نمی‌توانند غذا بسازند و آن را از گیاهان یا جانوران دیگر می‌گیرند. این واژه در علوم ششم می‌آید؛ ملاک کتاب و معلم خود کودک است.

برای بازی باید چیزی نصب کنیم؟

نه. دکمهٔ «همین الان بازی کن» بازی را در مرورگر گوشی، تبلت یا کامپیوتر باز می‌کند و بار اول چند ثانیه طول می‌کشد. در هر درسِ کتاب حدود ۱۰ درصد مرحله‌ها رایگان است و با چند کار سادهٔ پدر و مادر (کد دعوت، کد کلاس معلم، ثبت شماره برای گزارش هفتگی) تا ۳۰ درصد می‌رسد؛ نسخهٔ کامل خرید یک‌باره است. اگر اندروید دارید، نسخهٔ نصبی کافه‌بازار و مایکت بی‌اینترنت هم کار می‌کند.