فارسی

فارسی · پایهٔ دوم تا ششم

تمرین آنلاین کلمه‌های متضاد و هم‌معنی

متضاد و هم‌معنی هر سال در بخش واژه‌آموزی کتاب فارسی می‌آید و هر سال واژه‌هایش کتابی‌تر می‌شود. دکمهٔ زیر «قورباغهٔ کلمات» را در مرورگر باز می‌کند: قورباغه باید روی برگی بپرد که هم‌معنی یا مخالفِ کلمهٔ هدف است، و قاعده گاهی وسط مرحله عوض می‌شود تا کودک با عجله جواب ندهد.

همین الان بازی کن

قورباغهٔ کلمات، پایهٔ سوم — در مرورگر، بدون نصب و ثبت‌نام. بار اول چند ثانیه طول می‌کشد تا بالا بیاید.

در پایهٔ دوم تا ششم چه باید بلد باشد؟

پایهٔ دوم

پایهٔ دوم: متضادهای روزمره، مثل بزرگ و کوچک، شاد و غمگین، گرم و سرد، و هم‌معنی‌های ساده. کودک برای یک کلمه برعکسش را می‌گوید و آن را در جمله به کار می‌برد.

پایهٔ سوم

پایهٔ سوم: هم‌معنی‌های تازه (شاد یعنی خوشحال، جواب یعنی پاسخ) و متضادهایی مثل شجاع و ترسو، شروع و پایان. تمرین «هم‌معنی بنویس» و «مخالف بنویس» کنار هم می‌آیند و قاطی شدنشان کاملاً طبیعی است.

پایهٔ چهارم

پایهٔ چهارم: واژه‌های ادبی‌تر: شادمان، آغاز یعنی ابتدا، بیشه یعنی جنگل، و مخالف‌هایی که فکر بیشتری می‌خواهند، مثل طلوع و غروب یا اتحاد و تفرقه.

پایهٔ پنجم

پایهٔ پنجم: واژه‌های کتابی و کهن‌تر: فرجام یعنی پایان، اندرز یعنی پند، و جفت‌هایی مثل ستایش و نکوهش، فروتن و متکبر. معنی خیلی از این‌ها را از دل متن و شعر می‌فهمد.

پایهٔ ششم

پایهٔ ششم: واژه‌های کهنی که در شعر و متن ادبی می‌آیند: سپهر، سترگ، برزن، فرخنده. این‌ها بیشتر با خواندن و به کار بردن جا می‌افتند تا با حفظ کردن فهرست.

سه پیشنهاد برای خانه

  1. متضادبازی سر سفره

    «چای داغ است، دوغ؟» «سرد!». بچه‌ها این بازی را دوست دارند و هر کسی می‌تواند یکی بپرسد. بعد نوبت هم‌معنی است: «یک کلمهٔ دیگر برای خوشحال؟».

  2. اول سؤال را بلند بخواند

    بیشتر غلط‌ها از عجله است، نه از ندانستن. عادتش دهید پیش از جواب، سؤال را بلند بخواند: «هم‌معنیِ شاد». نشانِ رنگیِ قاعده در قورباغه هم همین مکث کوچک را تمرین می‌دهد.

  3. واژه را در جمله بگذارد

    «سترگ» تنها و حفظی زود فراموش می‌شود. بخواهید در یک جمله به کارش ببرد: «کوه سترگ بود». واژه‌ای که یک بار در جملهٔ خودش آمده، ماندنی‌تر است.

اشتباه‌های رایج، و چه کنیم

این‌ها نشانهٔ ضعف نیستند؛ تقریباً همهٔ بچه‌ها از همین‌جاها رد می‌شوند. اشتباه یعنی کودک دارد فکر می‌کند.

جای هم‌معنی، متضاد می‌گوید

سؤال «هم‌معنیِ شاد» است و می‌نویسد «غمگین»، چون این دو همیشه با هم در ذهنش آمده‌اند. ندانستن نیست؛ عجله است. مرحله‌های «هم‌معنی، نه مخالف!» در قورباغه همین دام را عمداً می‌گذارند.

مخالف را با «نا» می‌سازد

برای «شجاع» می‌نویسد «ناشجاع». فکرش منطقی است و برای «امید و ناامید» جواب می‌دهد، ولی نه همیشه. بپرسید: «کسی که شجاع نیست، به او چه می‌گوییم؟» تا خودش «ترسو» را پیدا کند.

هم‌معنیِ تقریبی

برای «خانه» می‌گوید «اتاق». نزدیک است ولی یکی نیست. بپرسید: «خانهٔ ما بزرگ است» و «اتاق ما بزرگ است» یک معنی را می‌دهند؟ خودش فرق را می‌بیند.

بازی‌های تمرین کلمه‌های متضاد و هم‌معنی

هر بازی چند مرحلهٔ همین مفهوم را دارد؛ روی نام بازی بزنید تا همهٔ مرحله‌ها و اسکرین‌شات‌هایش را ببینید.

پرسش‌های پرتکرار

فرق متضاد و مخالف چیست؟

فرقی ندارند؛ کتاب‌ها و معلم‌ها هر دو را به کار می‌برند. «هم‌معنی» را هم گاهی «مترادف» می‌گویند. در «قورباغهٔ کلمات» اسم «مخالف» آمده و در بقیهٔ بازی‌ها «متضاد»؛ هر دو یک چیزند.

متضاد و هم‌معنی را از چه پایه‌ای تمرین کنیم؟

برعکسِ کلمه‌های ساده از کلاس اول در حرف زدن هست و در کتاب دوم تمرین جدی می‌شود؛ از کلاس سوم هم‌معنی کنارش پررنگ می‌شود و تا ششم واژه‌ها ادبی‌تر می‌شوند. پایهٔ کودک را در بازی انتخاب کنید تا واژه‌ها هماهنگ با کتاب خودش باشند.

هزینه دارد؟ روی آیفون هم باز می‌شود؟

در هر درسِ کتاب حدود ۱۰ درصد مرحله‌ها رایگان است و با چند کار سادهٔ پدر و مادر (کد دعوت، کد کلاس معلم، ثبت شماره برای گزارش هفتگی) تا ۳۰ درصد می‌رسد؛ نسخهٔ کامل را یک بار می‌خرید و اشتراکی در کار نیست. نسخهٔ وب در مرورگر آیفون، آیپد، کامپیوتر و اندروید باز می‌شود. برای اندروید نسخهٔ نصبی کافه‌بازار و مایکت هم هست که بی‌اینترنت کار می‌کند.

برای پدر و مادرها

کاربرگ چاپی همین درس

برای تمرین روی کاغذ: برگهٔ سؤال PDF رایگان — همهٔ کاربرگ‌ها.

تمرین‌های آنلاین دیگر

قورباغهٔ کلمات منتظر است!

همین حالا در مرورگر بازی کنید، یا مدرسه نیکی‌پو را روی اندروید نصب کنید تا بی‌اینترنت هم کار کند.