فارسی · پایهٔ سوم تا ششم

تمرین آنلاین کلمه‌های هم‌خانواده

Q: کلمههای همخانواده یعنی چه؟

کلمههایی که از یک ریشه ساخته شدهاند؛ حروف اصلی مشترک و معنی نزدیک دارند، مثل علم، عالم، معلم و معلوم. کلمههایی که فقط موضوعشان یکی است، مثل کتاب و مدرسه، همخانواده نیستند.

Q: همخانواده از چه کلاسی شروع میشود؟

در کتاب فارسی معمولاً از کلاس سوم جدی میشود و تا ششم با ریشههای تازه ادامه دارد؛ کلاس دومیها هم گاهی نمونههای سادهاش را میبینند. نام و جای درسها در چاپهای مختلف کمی فرق دارد؛ ملاک کتاب و معلم خود کودک است.

Q: برای بازی پول بدهیم؟

لازم نیست. در هر درسِ کتاب حدود ۱۰ درصد مرحلهها رایگان است و با چند کار سادهٔ پدر و مادر (کد دعوت، کد کلاس معلم، ثبت شماره برای گزارش هفتگی) تا ۳۰ درصد میرسد. اگر بقیه را خواستید، نسخهٔ کامل یک بار خریده میشود و اشتراک ندارد. نسخهٔ وب در مرورگر هر دستگاهی باز میشود و نسخهٔ اندروید در کافهبازار و مایکت هست.

کلمه‌های هم‌خانواده یک ریشهٔ مشترک دارند: دانش، دانا، دانشمند. سخت‌ترین جای کار فرق گذاشتن میان «هم‌خانواده» و «هم‌موضوع» است؛ کتاب و مدرسه به هم ربط دارند ولی هم‌خانواده نیستند. دکمهٔ زیر «قورباغهٔ کلمات» را در مرورگر باز می‌کند: قورباغه فقط روی برگی می‌پرد که با کلمهٔ هدف هم‌ریشه است.

همین الان بازی کن

قورباغهٔ کلمات، پایهٔ چهارم — در مرورگر، بدون نصب و ثبت‌نام. بار اول چند ثانیه طول می‌کشد تا بالا بیاید.

در پایهٔ سوم تا ششم چه باید بلد باشد؟

پایهٔ سوم: اولین سال جدی هم‌خانواده‌هاست: کلمه‌هایی که تکهٔ مشترک و معنی نزدیک دارند، مثل دانش و دانا و دانشمند، یا باغ و باغبان. کودک باید فرق «هم‌خانواده» و «هم‌موضوع» را بفهمد.

پایهٔ چهارم: ریشه‌های تازه‌تر که بیشترشان از عربی آمده‌اند: حفظ و محافظ، نظر و منظره، علم و عالم و معلم. کم‌کم می‌بیند هم‌خانواده در املا هم به کارش می‌آید.

پایهٔ پنجم: هم‌خانواده‌هایی که کلید املای واژه‌های دشوارند: حضور و حاضر، عمل و عامل، فکر و متفکر. «حضور» مثل «حاضر» است، پس هر دو «ض» دارند.

پایهٔ ششم: هم‌خانواده از ریشه‌های تازه (عدل، نظم، حکم) و پیوندش با پیشوند، پسوند و بن فعل: «بین» در بیننده و بینا. هم‌خانواده حالا ابزار املا و فهمیدنِ واژه‌های ناآشناست.

سه پیشنهاد برای خانه

حرف‌های مشترک را پیدا کند
بگویید: «ببین کدام حرف‌ها در همه‌شان تکرار شده». دانش، دانا، دانشمند، نادان؛ همه «دان» دارند. بعد بپرسید «باغ و گل هم‌خانواده‌اند؟» تا خودش ببیند «گل» تکهٔ مشترکی ندارد.
بازی هم‌خانواده سر سفره
یک کلمه بگویید، مثلاً «نان»، و هر کس یک هم‌خانواده بگوید: نانوا، نانوایی. هر وقت کسی چیزی پیدا نکرد، نوبت کلمهٔ بعدی است.
هم‌خانواده برای املا
وقتی در نوشتن کلمه‌ای شک دارد، بپرسید «هم‌خانواده‌اش را بلدی؟». اگر بداند «علم» و «معلم» یک خانواده‌اند، «ع» را قاطی نمی‌کند؛ «حاضر» هم «ض»ِ حضور را یادش می‌آورد.

اشتباه‌های رایج، و چه کنیم

این‌ها نشانهٔ ضعف نیستند؛ تقریباً همهٔ بچه‌ها از همین‌جاها رد می‌شوند. اشتباه یعنی کودک دارد فکر می‌کند.

هم‌موضوع را هم‌خانواده می‌داند

برای «دانش» می‌نویسد «کتاب، مدرسه»، چون همه دربارهٔ درس‌اند. این اشتباه نشان می‌دهد دارد فکر می‌کند؛ فقط هنوز دنبال حرف مشترک نمی‌گردد. مرحله‌های «هم‌خانواده، نه هم‌موضوع!» همین را تمرین می‌دهند.

حرف مشترک کافی نیست

«سرد» را هم‌خانوادهٔ «سر» می‌داند، چون «سر» در آن پیداست. حرف مشترک لازم است ولی کافی نیست؛ معنی هم باید به هم ربط داشته باشد. بپرسید: «سرد به سر ربطی دارد؟».

ریشهٔ عربی را نمی‌بیند

«معلم» و «علم» برایش دو کلمهٔ جدا هستند، چون «مـ» اولش آمده. نشانش دهید که «ع»، «ل» و «م» در هر دو به همان ترتیب هست؛ از کلاس چهارم به بعد این الگو زیاد تکرار می‌شود.

بازی‌های تمرین کلمه‌های هم‌خانواده

هر بازی چند مرحلهٔ همین مفهوم را دارد؛ روی نام بازی بزنید تا همهٔ مرحله‌ها و اسکرین‌شات‌هایش را ببینید.

قورباغهٔ کلمات۲۰ مرحله در پایهٔ چهارم

هم‌خانواده در برابر هم‌موضوع، و برگ‌های چهارتایی که فقط یکی‌شان هم‌ریشه است

هم‌خانواده‌هاهم‌خانواده، نه هم‌موضوع!چهار برگ: هم‌خانوادههم‌خانواده و مخالف بازی آنلاین دربارهٔ بازی

قورباغهٔ کلمات۲۰ مرحله در پایهٔ سوم

اولین هم‌خانواده‌ها، مثل باغ و باغبان، کنار هم‌معنی و مخالف

کلمه‌های هم‌خانوادههم‌خانواده، نه هم‌موضوع!هم‌خانواده و هم‌معنیهم‌معنی، مخالف، هم‌خانواده بازی آنلاین دربارهٔ بازی

کارخانهٔ کلمه۲۶ مرحله در پایهٔ سوم

هم‌خانواده‌ها در املا: ریشه را پیدا می‌کند و حرف درستِ کلمه را می‌گذارد

هم‌خانواده‌هاهم‌خانواده‌ها: ریشه را پیدا کن بازی آنلاین دربارهٔ بازی

کارخانهٔ کلمه۲۵ مرحله در پایهٔ پنجم

املای واژه‌های دشوار با کمک هم‌خانواده: حضور، ذکر، اثر، طلوع، صنعت، عمل

هم‌خانواده: حضور، ذکر، اثرهم‌خانواده: طلوع، صنعت، عمل بازی آنلاین دربارهٔ بازی

سبد صداها۷۵ مرحله در پایهٔ ششم

کلمه‌ها را بر اساس ریشه در سبد خانوادهٔ خودشان می‌گذارد، با خانواده‌های عربی‌تبار

هم‌خانواده: ریشهریشهٔ واژه‌هاخانواده‌های عربی بازی آنلاین دربارهٔ بازی

پرسش‌های پرتکرار

کلمه‌های هم‌خانواده یعنی چه؟

کلمه‌هایی که از یک ریشه ساخته شده‌اند؛ حروف اصلی مشترک و معنی نزدیک دارند، مثل علم، عالم، معلم و معلوم. کلمه‌هایی که فقط موضوعشان یکی است، مثل کتاب و مدرسه، هم‌خانواده نیستند.

هم‌خانواده از چه کلاسی شروع می‌شود؟

در کتاب فارسی معمولاً از کلاس سوم جدی می‌شود و تا ششم با ریشه‌های تازه ادامه دارد؛ کلاس دومی‌ها هم گاهی نمونه‌های ساده‌اش را می‌بینند. نام و جای درس‌ها در چاپ‌های مختلف کمی فرق دارد؛ ملاک کتاب و معلم خود کودک است.

برای بازی پول بدهیم؟

لازم نیست. در هر درسِ کتاب حدود ۱۰ درصد مرحله‌ها رایگان است و با چند کار سادهٔ پدر و مادر (کد دعوت، کد کلاس معلم، ثبت شماره برای گزارش هفتگی) تا ۳۰ درصد می‌رسد. اگر بقیه را خواستید، نسخهٔ کامل یک بار خریده می‌شود و اشتراک ندارد. نسخهٔ وب در مرورگر هر دستگاهی باز می‌شود و نسخهٔ اندروید در کافه‌بازار و مایکت هست.