فارسی

علوم · پایهٔ دوم، سوم، پنجم

تمرین آنلاین حالت‌های ماده؛ جامد، مایع و گاز

یخ در لیوان آب می‌شود، کتری بخار می‌کند و نان در تنور برشته می‌شود؛ آشپزخانه بهترین آزمایشگاه این درس است. دکمهٔ زیر «سبد جانداران» را در مرورگر باز می‌کند؛ در پایهٔ سوم کودک هر ماده را در سبد جامد، مایع یا گاز می‌گذارد.

همین الان بازی کن

سبد جانداران، پایهٔ سوم — در مرورگر، بدون نصب و ثبت‌نام. بار اول چند ثانیه طول می‌کشد تا بالا بیاید.

در پایهٔ دوم، سوم، پنجم چه باید بلد باشد؟

پایهٔ دوم

پایهٔ دوم: درس «برای جشن آماده شویم»: جامد شکل معیّنی دارد و مایع به شکل ظرفش درمی‌آید؛ گردو و کشمش جامدند و آب و شربت مایع. اینکه مواد جا می‌گیرند هم همین‌جا دیده می‌شود.

پایهٔ سوم

پایهٔ سوم: درس‌های «موادّ اطراف ما» و «آب مادّهٔ با ارزش»: سه حالت جامد، مایع و گاز، و تغییر حالت با گرما و سرما: ذوب، انجماد، تبخیر و میعان.

پایهٔ پنجم

پایهٔ پنجم: درس «مادّه تغییر می‌کند»: تغییر فیزیکی، مثل ذوب شدن یخ یا بریدن کاغذ، که مادهٔ تازه‌ای نمی‌سازد، و تغییر شیمیایی، مثل پختن نان یا سوختن، که مادهٔ تازه می‌سازد.

سه پیشنهاد برای خانه

  1. مسابقهٔ یخ‌ها

    سه تکه یخ هم‌اندازه را در سه جا بگذارید: کنار پنجرهٔ آفتابی، روی میز، و لای یک دستمال پشمی. کودک حدس بزند کدام زودتر آب می‌شود و بعد ببیند. حدس اشتباه هم درس است.

  2. هوا جا می‌گیرد

    یک دستمال کاغذی را ته لیوان فشار دهید و لیوان را صاف و وارونه تا ته در کاسهٔ آب فرو کنید. دستمال خشک می‌ماند، چون هوای داخل لیوان جا گرفته و نمی‌گذارد آب بالا بیاید.

  3. آشپزخانهٔ دانشمند

    هنگام آشپزی بپرسید: این تغییر برمی‌گردد یا نه؟ کرهٔ آب‌شده دوباره سفت می‌شود، ولی تخم‌مرغِ نیمرو دیگر خام نمی‌شود. کار با اجاق و آب داغ فقط با بزرگ‌ترها.

اشتباه‌های رایج، و چه کنیم

این‌ها نشانهٔ ضعف نیستند؛ تقریباً همهٔ بچه‌ها از همین‌جاها رد می‌شوند. اشتباه یعنی کودک دارد فکر می‌کند.

هوا هیچ چیز نیست

چون دیده نمی‌شود، بچه‌ها فکر می‌کنند لیوان «خالی» واقعاً خالی است. هوا گاز است، جا می‌گیرد و وزن دارد؛ آزمایش دستمال در لیوان همین را نشان می‌دهد.

نمک در آب از بین رفت

نمک حل شده ولی هنوز هست؛ آب شور شده. اگر کمی آب‌نمک را در بشقابی کنار پنجره بگذارید تا آبش بخار شود، چند روز بعد دانه‌های نمک دوباره پیدا می‌شوند.

ماسه مایع است، چون می‌ریزد

ماسه و شکر مثل مایع در ظرف می‌ریزند، ولی هر دانهٔ ریزشان شکل خودش را دارد و جامد است. با ذره‌بین نگاه کنید تا دانه‌ها را ببیند.

بازی‌های تمرین حالت‌های ماده؛ جامد، مایع و گاز

هر بازی چند مرحلهٔ همین مفهوم را دارد؛ روی نام بازی بزنید تا همهٔ مرحله‌ها و اسکرین‌شات‌هایش را ببینید.

پرسش‌های پرتکرار

فرق جامد، مایع و گاز چیست؟

جامد شکل و اندازهٔ معیّنی دارد، مثل سنگ و یخ. مایع شکل ظرفش را می‌گیرد ولی حجمش عوض نمی‌شود، مثل آب و روغن. گاز همهٔ ظرف را پر می‌کند و اغلب دیده نمی‌شود، مثل هوا و بخار آب. آب ماده‌ای است که بچه‌ها هر سه حالتش را در خانه می‌بینند.

تغییر فیزیکی و شیمیایی در کدام پایه است؟

در کتاب علوم پنجم، درس «مادّه تغییر می‌کند». حالت‌های ماده پیش‌تر، در سوم، آمده‌اند و آشنایی با جامد و مایع از دوم شروع می‌شود. ترتیب درس‌ها ممکن است در چاپ‌های مختلف کمی فرق کند؛ ملاک کتاب و معلم خود کودک است.

تمرین آنلاین حالت‌های ماده رایگان است؟

بخش بزرگی از آن بله: در هر درسِ کتاب حدود ۱۰ درصد مرحله‌ها رایگان است و با چند کار سادهٔ پدر و مادر (کد دعوت، کد کلاس معلم، ثبت شماره برای گزارش هفتگی) تا ۳۰ درصد می‌رسد. نسخهٔ کامل خرید یک‌باره است، بی‌اشتراک. نسخهٔ وب در مرورگر آیفون، کامپیوتر و اندروید باز می‌شود و نسخهٔ اندروید کافه‌بازار و مایکت بی‌اینترنت هم کار می‌کند.

برای پدر و مادرها

کاربرگ چاپی همین درس

برای تمرین روی کاغذ: برگهٔ سؤال PDF رایگان — همهٔ کاربرگ‌ها.

تمرین‌های آنلاین دیگر

سبد جانداران منتظر است!

همین حالا در مرورگر بازی کنید، یا مدرسه نیکی‌پو را روی اندروید نصب کنید تا بی‌اینترنت هم کار کند.