۱اجزای اصلی جمله
- نهاد: کسی یا چیزی که درباره‌اش خبر می‌دهیم. با شناسه‌ی فعل هماهنگ است: «بچه‌ها آمدند».
- مفعول: پاسخ «چه چیز را؟ چه کسی را؟». اغلب با «را» می‌آید: «کتاب را خواندم»، اما گاهی بی «را»: «کتاب خواندم».
- مسند: صفت یا حالتی که با فعل اسنادی به نهاد نسبت داده می‌شود. فعل‌های اسنادی: است، بود، شد، گشت، گردید: «هوا سرد شد».
- متمم: کلمه‌ای که پس از حرف اضافه (به، از، با، در، برای، بر…) می‌آید. اگر فعل بدون آن ناقص باشد، متمم اجباری است: «از دروغ ترسید»؛ وگرنه قیدی و اختیاری است: «در خانه کتاب خواند».
ادامهٔ این درس
۴ بخش دیگر، با مثال‌های حل‌شده و دام‌های تستی، در نسخهٔ کامل تیزهوش است؛ همراه همهٔ ۳٬۱۲۸ سؤال و ۱۰ آزمون آزمایشی.
۶۹۹٬۹۹۰ ۳۹۹٬۹۹۰ تومان پیش‌فروش تا ۳۰ آذر
۶ سؤال رایگان این درس
سؤال ۱متوسط
جمله‌ی «دیروز عصر بچه‌ها با شادی به پارک رفتند» از نظر اجزای اصلی چگونه است؟
حل تشریحی: «رفتن» فعل ناگذر است و فقط نهاد می‌خواهد: «بچه‌ها رفتند». «دیروز عصر» قید و «با شادی» و «به پارک» متمم قیدی‌اند و جزء اصلی شمرده نمی‌شوند؛ پس جمله دوجزئی است.
سؤال ۲آسان
جمله‌ی «هوا سرد شد» چه نوع جمله‌ای است؟
حل تشریحی: «شد» این‌جا فعل اسنادی است و «سرد» را به «هوا» نسبت می‌دهد. نهاد: هوا، مسند: سرد، فعل: شد؛ پس سه‌جزئی با مسند.
سؤال ۳متوسط
جمله‌ی «او به دوستش اعتماد کرد» چه ساختی دارد؟
حل تشریحی: «اعتماد کردن» به متمم نیاز دارد (به کسی اعتماد کرد). نهاد: او، متمم: دوستش، فعل: اعتماد کرد. «اعتماد» جزء فعل مرکب است نه مفعول.
سؤال ۴متوسط
جمله‌ی «پدر کتاب را به پسرش هدیه داد» چندجزئی است؟
حل تشریحی: نهاد: پدر، مفعول: کتاب، متمم: پسرش، فعل: هدیه داد. «هدیه دادن» هم مفعول می‌خواهد (چه چیز را؟) و هم متمم (به چه کسی؟).
سؤال ۵سخت
جمله‌ی «مردم او را امین می‌دانستند» چه ساختی دارد؟
حل تشریحی: «دانستن» این‌جا یعنی «شمردن» و هم مفعول می‌خواهد (او را) هم مسند (امین). نهاد: مردم، مفعول: او، مسند: امین، فعل: می‌دانستند.
سؤال ۶آسان
در جمله‌ی «معلم ما بسیار مهربان است»، نقش «مهربان» چیست؟
حل تشریحی: «است» فعل اسنادی است و «مهربان» صفتی است که به نهاد (معلم ما) نسبت داده شده؛ پس مسند است. «بسیار» قید است.
۳۸ سؤال دیگر این درس در تیزهوش است.