درس ۳-۴ · ادبیات فارسی

آرایه‌های ادبی

تشبیه، استعاره، کنایه، تشخیص، تضاد، مراعات نظیر، جناس، سجع، تلمیح، اغراق و حس‌آمیزی

حدود ۴ دقیقه مطالعه · ۴۳ سؤال تمرینی در اپ

۱تشبیه و استعاره

تشبیه یعنی مانند کردن چیزی به چیز دیگر. چهار رکن دارد: مشبّه (آنچه تشبیه می‌شود)، مشبّه‌به (آنچه به آن تشبیه می‌شود)، ادات (مثل، چون، همچون، مانند، به‌سان) و وجه شبه (ویژگی مشترک). در «دلش مانند دریا وسیع است»: دل/دریا/مانند/وسیع. ادات و وجه شبه ممکن است حذف شوند؛ «دایه‌ی ابر» و «مهد زمین» تشبیه فشرده‌اند (ابر مانند دایه، زمین مانند گهواره).

استعاره تشبیهی است که فقط مشبّه‌به در آن مانده: «فرش زمردین» به جای «سبزه»؛ «سرو» به جای «یار بلندقامت». تشخیص یعنی دادن ویژگی انسانی به غیرانسان: «ابر می‌گرید»، «باد صبا را گفته».

ادامهٔ این درس

۳ بخش دیگر، با مثال‌های حل‌شده و دام‌های تستی، در نسخهٔ کامل تیزهوش است؛ همراه همهٔ ۳٬۱۲۸ سؤال و ۱۰ آزمون آزمایشی.

۶۹۹٬۹۹۰ ۳۹۹٬۹۹۰ تومان پیش‌فروش تا ۳۰ آذر

۶ سؤال رایگان این درس

سؤال ۱آسان

در جمله‌ی «چهره‌اش چون ماه می‌درخشید»، مشبّه‌به کدام است؟

حل تشریحی: چهره (مشبّه) به ماه (مشبّه‌به) مانند شده است؛ «چون» ادات تشبیه و «درخشیدن» وجه شبه است.
سؤال ۲آسان

در جمله‌ی «سخنش مانند عسل شیرین بود»، وجه شبه کدام است؟

حل تشریحی: وجه شبه ویژگی مشترک دو طرف است: سخن و عسل هر دو «شیرین»اند. سخن مشبّه، عسل مشبّه‌به و «مانند» ادات است.
سؤال ۳متوسط

در کدام عبارت ادات تشبیه و وجه شبه هر دو حذف شده‌اند؟

حل تشریحی: «مهد زمین» یعنی زمینی که مانند گهواره است؛ فقط دو طرف تشبیه مانده‌اند (تشبیه فشرده). در گزینه‌های دیگر ادات (مانند، چون، به‌سان) آمده است.
سؤال ۴سخت

در عبارت «دایه‌ی ابر بهاری را فرموده تا بنات نبات در مهد زمین بپرورد» چند تشبیه هست؟

حل تشریحی: ۱) دایه‌ی ابر: ابر مانند دایه. ۲) بنات نبات: گیاهان مانند دختران. ۳) مهد زمین: زمین مانند گهواره. هر سه تشبیه فشرده‌اند؛ پس سه تشبیه.
سؤال ۵متوسط

در «فرّاش باد صبا را گفته تا فرش زمردین بگسترد»، «فرش زمردین» استعاره از چیست؟

حل تشریحی: سبزه‌ی بهار در رنگ و گستردگی به فرشی زمردی مانند شده و فقط مشبّه‌به (فرش زمردین) آمده؛ پس استعاره از سبزه و چمن است.
سؤال ۶سخت

در کدام عبارت استعاره هست ولی تشبیه نیست؟

حل تشریحی: در پاسخ درست فقط «نرگس» آمده و مقصود چشم است (مشبّه حذف شده) ← استعاره. در سه گزینه‌ی دیگر هم «چشم» و هم «نرگس» آمده‌اند، پس تشبیه‌اند.

۳۷ سؤال دیگر این درس در تیزهوش است.

ببین الان کجای کاری

آزمون تعیین سطح رایگان نهم به دهم: ۲۰ سؤال، ۲۰ دقیقه، و کارنامه‌ای که می‌گوید از کدام فصل شروع کنی.