درس ۲-۸ · علوم تجربی

زمین ساخت ورقه‌ای

لایه‌های زمین، پانگه‌آ و شواهد آن، حرکت ورقه‌ها و پیامدهایش: کوه، زمین‌لرزه، آتشفشان و درازگودال

حدود ۵ دقیقه مطالعه · ۳۰ سؤال تمرینی در اپ

۱لایه‌های زمین

  • پوسته: نازک‌ترین لایه و جامد. پوسته‌ی قاره‌ای ضخیم‌تر و سبک‌تر است، پوسته‌ی اقیانوسی نازک‌تر و چگال‌تر.
  • گوشته: ضخیم‌ترین لایه. بخش بالایی آن همراه با پوسته، سنگ‌کره (لیتوسفر) را می‌سازد که سخت است و به قطعه‌هایی به نام ورقه شکسته شده است. زیر سنگ‌کره، سست‌کره (استنوسفر) است که حالت خمیری دارد و ورقه‌ها روی آن جابه‌جا می‌شوند.
  • هسته‌ی بیرونی: مایع، بیشتر از آهن و نیکل.
  • هسته‌ی درونی: جامد با وجود دمای بسیار زیاد، چون فشار آن‌جا بسیار زیاد است.

از سطح به مرکز، دما و فشار و چگالی بیشتر می‌شوند.

ادامهٔ این درس

۴ بخش دیگر، با مثال‌های حل‌شده و دام‌های تستی، در نسخهٔ کامل تیزهوش است؛ همراه همهٔ ۳٬۱۲۸ سؤال و ۱۰ آزمون آزمایشی.

۶۹۹٬۹۹۰ ۳۹۹٬۹۹۰ تومان پیش‌فروش تا ۳۰ آذر

۶ سؤال رایگان این درس

سؤال ۱آسان

کدام لایه‌ی زمین در حالت مایع است؟

حل تشریحی: هسته‌ی بیرونی از آهن و نیکل مذاب ساخته شده و مایع است. هسته‌ی درونی با وجود دمای بیشتر، به سبب فشار بسیار زیاد جامد است. سست‌کره خمیری است، نه مایع، و پوسته جامد است. پاسخ: هسته‌ی بیرونی.
سؤال ۲آسان

اگر زمین را به یک هلو تشبیه کنیم، پوست نازک، گوشت ضخیم و هسته‌ی سخت وسط آن به ترتیب شبیه کدام لایه‌های زمین‌اند؟

حل تشریحی: پوست نازک بیرونی مثل پوسته (نازک‌ترین لایه) است، گوشت ضخیم مثل گوشته (ضخیم‌ترین لایه) و هسته‌ی وسط مثل هسته‌ی زمین. پاسخ: پوسته ـ گوشته ـ هسته.
سؤال ۳آسان

ورقه‌های سنگ‌کره روی کدام بخش زمین جابه‌جا می‌شوند؟

حل تشریحی: زیر سنگ‌کره‌ی سخت، بخشی از گوشته به نام سست‌کره است که حالت خمیری دارد. ورقه‌ها روی این بخش خمیری می‌لغزند و جریان‌های همرفتی آن، ورقه‌ها را جابه‌جا می‌کند. پاسخ: سست‌کره.
سؤال ۴آسان

نخستین بار چه کسی گفت همه‌ی خشکی‌ها روزگاری یک قاره‌ی بزرگ به نام پانگه‌آ بوده‌اند؟

حل تشریحی: وگنر نظریه‌ی جابه‌جایی قاره‌ها را مطرح کرد و گفت حدود ۲۰۰ میلیون سال پیش همه‌ی خشکی‌ها به هم چسبیده بوده‌اند (پانگه‌آ). کپلر درباره‌ی مدار سیاره‌ها و لینه درباره‌ی نام‌گذاری جانداران کار کرده‌اند. پاسخ: وگنر.
سؤال ۵آسان

سرعت جابه‌جایی ورقه‌های زمین در حدود کدام است؟

حل تشریحی: ورقه‌ها بسیار آهسته، فقط چند سانتی‌متر در سال (کم‌وبیش هم‌اندازه‌ی رشد ناخن) جابه‌جا می‌شوند؛ اما در میلیون‌ها سال همین حرکت قاره‌ها را هزاران کیلومتر جابه‌جا می‌کند. پاسخ: چند سانتی‌متر در سال.
سؤال ۶آسان

رشته‌کوه زاگرس از کدام رویداد پدید آمده است؟

حل تشریحی: ورقه‌ی عربستان به سمت ورقه‌ی ایران حرکت می‌کند و با آن برخورد دارد. در این مرز نزدیک‌شونده لایه‌های سنگی چین خورده و رشته‌کوه زاگرس ساخته شده است. پاسخ: برخورد ورقه‌ی عربستان با ورقه‌ی ایران.

۲۴ سؤال دیگر این درس در تیزهوش است.

ببین الان کجای کاری

آزمون تعیین سطح رایگان نهم به دهم: ۲۰ سؤال، ۲۰ دقیقه، و کارنامه‌ای که می‌گوید از کدام فصل شروع کنی.