مدرسه نیکی‌پو
شاید عجیب باشد که سازندهٔ یک اپ آموزشی بنویسد «بچه‌تان کمتر با گوشی بازی کند». ولی حقیقت همین است: هیچ بازی‌ای، هر قدر هم آموزشی، جای خواب کافی، بازی در حیاط، کتاب خواندن و حرف زدن با پدر و مادر را نمی‌گیرد. سؤال درست این نیست که «گوشی خوب است یا بد». سؤال درست این است: چقدر، چه چیزی و چه وقتی.
چقدر؟
برای بچه‌های زیر شش سال، سازمان جهانی بهداشت و بیشتر انجمن‌های کودکان توصیه‌های روشنی دارند: هرچه کمتر بهتر، و برای دو تا پنج‌ساله‌ها حداکثر حدود یک ساعت در روز. برای بچه‌های دبستانی عدد جادویی واحدی وجود ندارد. آکادمی کودکان آمریکا به جای عدد ثابت پیشنهاد می‌کند خانواده‌ها قانون ثابت و روشن داشته باشند، طوری که گوشی جای خواب و فعالیت بدنی و وقت خانواده را نگیرد.
یک راه عملی برای بچه‌های دبستانی:
- بازی آموزشی: روزی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه کافی است. یادگیری با جلسه‌های کوتاه و هرروزه بهتر جواب می‌دهد تا با جلسه‌های طولانی. بعد از بیست دقیقه، تمرکز بیشتر بچه‌ها پایین می‌آید.
- کل وقت صفحه‌نمایش: با کارتون و بازی‌های سرگرمی، سعی کنید از یک تا دو ساعت در روز بیشتر نشود. آخر هفته‌ها ممکن است کمی بیشتر شود؛ مهم این است که قانون را از قبل با هم گذاشته باشید.
همهٔ صفحه‌ها یکی نیستند
بیست دقیقه جدول ضرب تمرین کردن با بیست دقیقه دیدن ویدیوهای پشت‌سرهم فرق دارد. چند سؤال برای سنجیدن هر اپ یا بازی:
- بچه فکر می‌کند یا فقط نگاه می‌کند؟ بازی خوب از بچه تصمیم و جواب می‌خواهد.
- آخر دارد؟ بازی‌ای که هیچ‌وقت تمام نمی‌شود و مدام «یکی دیگر» پیشنهاد می‌دهد، برای نگه داشتن بچه ساخته شده، نه برای یاد دادن. مرحله‌های کوتاه با پایان روشن بهتر است.
- تبلیغ و خرید ناگهانی دارد؟ اگر بچه با یک لمس به صفحهٔ خرید یا تبلیغ برسد، نشانهٔ خوبی نیست.
- با اشتباه چه می‌کند؟ بازی‌ای که برای اشتباه صدای ناراحت‌کننده پخش می‌کند یا بچه را عقب می‌برد، اضطراب می‌سازد. در یادگیری، اشتباه باید فرصت دوباره امتحان کردن باشد.
قانون بگذارید، پیش از اینکه دعوا شود
بیشترین دعواها سر گوشی زمانی پیش می‌آید که قانون از قبل معلوم نیست و پدر یا مادر وسط بازی ناگهان می‌گوید «بس است». چند پیشنهاد:
- زمان را از قبل بگویید: «بیست دقیقه، بعد شام.» و پنج دقیقه مانده به پایان، یادآوری کنید.
- جای ثابت: گوشی سر سفره و در اتاق خواب نیست. مخصوصاً یک ساعت پیش از خواب. نور صفحه و هیجان بازی هر دو خواب را عقب می‌اندازند.
- اول تکلیف، بعد بازی؟ لازم نیست همیشه این‌طور باشد. گاهی یک بازی آموزشی کوتاه پیش از تکلیف ذهن را گرم می‌کند. ولی بازی سرگرمی را بعد از تکلیف بگذارید.
- خودتان هم. بچه‌ها بیشتر از آنکه به حرف ما گوش کنند، به کار ما نگاه می‌کنند.
نشانه‌هایی که وقت کم کردن است
- وقتی گوشی را می‌گیرید، واکنش خیلی شدیدی نشان می‌دهد و آرام شدنش طول می‌کشد.
- خوابش دیرتر یا کمتر شده.
- بازی در حیاط، دیدن دوست‌ها یا کارهایی را که قبلاً دوست داشت کنار گذاشته.
- وقتی گوشی ندارد، نمی‌داند با خودش چه کند.
اگر این‌ها را دیدید، لازم نیست گوشی را کاملاً بگیرید. کم‌کم کمش کنید و جایش یک کار دیگر بگذارید که با هم انجام می‌دهید.
در مدرسه نیکی‌پو
ما هم سعی کرده‌ایم به این قانون‌ها پایبند باشیم. مرحله‌ها کوتاه‌اند و پایان روشن دارند. چالش‌های ده‌تایی در ریاضی، فارسی و علوم فقط ده سؤال در روزند و بعد تمام می‌شوند. اشتباه هیچ‌وقت تنبیه ندارد و هیچ مرحله‌ای به خاطر اشتباه قفل نمی‌شود.
در بخش والدین اپ (که پشت یک سؤال ضرب است تا بچه خودش واردش نشود) می‌توانید برای بازی روزانه سقف بگذارید: ۱۵، ۳۰، ۴۵، ۶۰ یا ۹۰ دقیقه. گزارش پیشرفت هر بچه هم همان‌جاست. چت، ثبت‌نام و گفت‌وگو با غریبه‌ها هم در اپ نیست.
