بسیاری از نوآموزان کلاس اول تا بیست را روان میشمارند، ولی وقتی میگوییم «هفت سیب به من بده»، از هفت میگذرند یا شمارش از دستشان در میرود. ۱۴ را هم میشناسند، اما نمیبینند که یعنی یک دستهٔ دهتایی و چهار تا. عدد امروز برای هر عدد چند در باز میکند: رقم و نوشتهاش، قاب دهتایی، شمردن و برداشتن، عدد قبل و بعد، ساختن از دو تکه و بیشتر یا کمتر. نردبان بازی پابهپای ریاضی اول پیش میرود: اول عددهای ۱ تا ۵، بعد تا ۱۰ با نوشتهٔ عدد و ساختن عدد از دو عدد، و در پایان ۱۱ تا ۲۰ به شکل «ده و چند» با دو قاب دهتایی.
یک عدد، چند چهره
وقتی کودک یک عدد را در یک مرحله چند بار و هر بار به شکلی تازه میبیند، آن عدد برایش فقط یک نشانه روی کاغذ نمیماند. ۷ هم رقم است، هم کلمهٔ «هفت»، هم قاب دهتایی با سه خانهٔ خالی، هم عددی میان ۶ و ۸. همین پیوند میان شکلها را «حس عدد» میگویند و پایهٔ همهٔ حسابهای بعدی است.
ده و چند
از ۱۱ به بعد، سبد قاب دهتایی با ده شیء پر شروع میشود و کودک فقط یکیها را اضافه میکند. پرسشهایی مثل «۱۰ + ؟» و دو قاب کنار هم همین را تکرار میکنند. کودک میبیند ۱۴ یعنی یک ده و چهار یکی؛ این نخستین قدم به سوی ارزش مکانی است که در درس دستههای دهتایی کتاب میآید.
دو تکه، پایهٔ جمع
در کارتهای «بساز»، کودک میگوید ۳ با چند تا میشود ۷، یا کدام دو عدد با هم ۷ میشوند. گزینههای نادرست جفتهاییاند که یکی کمتر یا بیشتر میشوند، پس حدس زدن کار نمیکند. گاهی نقطههای کمکی کنار عبارت هست تا کودک بتواند رو به جلو بشمارد و کمکم بیکمک حساب کند.
سرنخ روی تخته
وقتی کودک اشتباه میکند، کارت تکان ملایمی میخورد و جملهٔ کوتاهی مثل «یکی بیشتر!» میآید. نوشتهٔ زیر عدد روی تخته هم جایش را به قاب نقطهای همان عدد میدهد تا کودک بتواند بشمارد. بعد از دو اشتباه، جواب نشان داده میشود و کودک فقط تأییدش میکند؛ هیچ کارتی بیجواب رها نمیشود.