در نگارش دوم و سوم از کودک خواسته میشود واژهها را به ترتیب حروف الفبا بنویسد و معنی واژه را در واژهنامهٔ آخر کتاب پیدا کند. بیشتر بچهها الفبا را از حفظ میخوانند، ولی وقتی دو واژه با یک حرف شروع میشوند گیر میکنند و نمیدانند باید سراغ حرف دوم بروند. ترتیب الفبا همین گام را جدا تمرین میدهد: در پایهٔ دوم فقط حرف اول تعیینکننده است و حرفها از دور به همسایه و همشکل نزدیک میشوند؛ در پایهٔ سوم کتابها همآغازند و کودک به حرف دوم و سوم نگاه میکند تا جای هر کتاب را روی قفسه پیدا کند.
دیدن حرف تعیینکنندهٔ ترتیب
وقتی کودک کتابی را جای نادرست میگذارد، بازی همان حرفی را که ترتیب به آن بسته است رنگی و زیرخطدار میکند و جای هر دو حرف را روی نوار الفبا نشان میدهد. پس کودک فقط نمیشنود که جواب درست نبود؛ میبیند چرا. این همان نگاهی است که برای کار با فرهنگ لغت لازم دارد.
جدا کردن حرفهای همشکل
حرفهایی مثل ب، پ، ت و ث یا ج، چ، ح و خ فقط در نقطه با هم فرق دارند. در مرحلههای «نقطهها را ببین» کودک باید به همین تفاوت کوچک دقت کند تا ترتیب را درست بچیند. این دقت دیداری در خواندن و املا هم به کارش میآید و جلوی جابهجا خواندن واژههایی را میگیرد که فقط در نقطه فرق دارند.
برداشتن کمکم داربست
اول تصویر جلد کتاب و نوار الفبا کمک میکنند؛ بعد تصویر کنار میرود و سپس نوار. کودک کمکم ترتیب حرفها را در ذهن نگه میدارد و به نوشتهٔ روی صفحه تکیه نمیکند. وقتی کمکها یکییکی برداشته شوند، مهارت واقعاً مال خود کودک میشود و در واژهنامهٔ کتاب هم به کارش میآید.
کدام میان این دو؟
در این پرسش، دو کتاب روی قفسهاند و کودک باید از میان سه کتاب آن را پیدا کند که درست میانشان مینشیند. این همان کاری است که هنگام ورق زدن فرهنگ لغت انجام میدهیم: نگاه به واژهٔ بالای صفحه و تصمیم اینکه واژهٔ ما پیش از آن است یا پس از آن. در پایهٔ سوم این پرسش با کتابهای همآغاز سختتر میشود.