درس ۷-۴ · تحلیلی: کلامی و درک متن

استدلال کلامی

نتیجه‌گیری از گزاره‌ها، فرض پنهان، تقویت و تضعیف، مغالطه و ترتیب منطقی جمله‌ها

حدود ۴ دقیقه مطالعه · ۸۵ سؤال تمرینی در اپ

۱نتیجه‌گیری از گزاره‌ها

گزاره‌ها را درست فرض کن، حتی اگر عجیب باشند. نتیجه‌ای درست است که در هر حالتِ ممکن درست بماند.

  • «همه‌ی الف‌ها ب‌اند» ≠ «همه‌ی ب‌ها الف‌اند».
  • «اگر الف، آنگاه ب» و «ب نیست» ← «الف نیست». اما از «ب هست» چیزی درباره‌ی الف نمی‌فهمیم.
  • «هیچ الفی ب نیست» ← «هیچ بی الف نیست» (این یکی دوطرفه است).
  • «برخی الف‌ها ب‌اند» و «همه‌ی ب‌ها پ‌اند» ← «برخی الف‌ها پ‌اند».
  • از «همه‌ی الف‌ها ب‌اند» و «برخی ب‌ها پ‌اند» هیچ نتیجه‌ی قطعی درباره‌ی الف و پ نمی‌آید.
ادامهٔ این درس

۵ بخش دیگر، با مثال‌های حل‌شده و دام‌های تستی، در نسخهٔ کامل تیزهوش است؛ همراه همهٔ ۳٬۱۲۸ سؤال و ۱۰ آزمون آزمایشی.

۶۹۹٬۹۹۰ ۳۹۹٬۹۹۰ تومان پیش‌فروش تا ۳۰ آذر

۶ سؤال رایگان این درس

سؤال ۱آسان

«همه‌ی دانش‌آموزان این کلاس عضو کتابخانه‌اند. نیما عضو کتابخانه نیست.» کدام نتیجه درست است؟

حل تشریحی: اگر نیما در این کلاس بود، طبق گزاره‌ی اول باید عضو کتابخانه می‌بود؛ اما نیست. پس از این کلاس نیست. «همه‌ی اعضا از این کلاس‌اند» وارونه‌ی گزاره است و کتاب نخواندن هم از گزاره‌ها برنمی‌آید.
سؤال ۲متوسط

«همه‌ی گل‌های این باغ سرخ‌اند. برخی از گل‌های این باغ خوشبوی‌اند.» کدام نتیجه حتماً درست است؟

حل تشریحی: گل‌های خوشبوی این باغ، چون در این باغ‌اند، سرخ هم هستند؛ پس دست‌کم چند گل هم سرخ و هم خوشبوی است. درباره‌ی گل‌های بیرون از باغ چیزی نمی‌دانیم، پس سه گزینه‌ی دیگر قطعی نیستند.
سؤال ۳متوسط

«هیچ خزنده‌ای پر ندارد. برخی جانوران این باغ‌وحش پر دارند.» کدام نتیجه حتماً درست است؟

حل تشریحی: جانورانی که پر دارند، نمی‌توانند خزنده باشند؛ پس دست‌کم این جانوران پردار، خزنده نیستند. ممکن است در باغ‌وحش خزنده‌ی بی‌پری هم باشد، پس «هیچ خزنده‌ای نیست» قطعی نیست.
سؤال ۴سخت

«همه‌ی شطرنج‌بازان مدرسه ریاضی را دوست دارند. برخی از دوستداران ریاضی، عضو گروه سرود هستند.» کدام گزینه درست است؟

حل تشریحی: دوستداران ریاضیِ عضو گروه سرود ممکن است همه از غیرشطرنج‌بازان باشند، یا برخی شطرنج‌باز باشند. هر دو حالت با گزاره‌ها سازگار است؛ پس نه «برخی هستند» قطعی است نه «هیچ‌کدام نیستند».
سؤال ۵متوسط

«اگر باران ببارد، مسابقه لغو می‌شود. مسابقه لغو نشد.» کدام نتیجه حتماً درست است؟

حل تشریحی: اگر باران می‌بارید، مسابقه حتماً لغو می‌شد؛ چون لغو نشد، باران نباریده است. اما «آفتابی بودن» قطعی نیست؛ ممکن است هوا ابری بوده ولی نباریده باشد.
سؤال ۶سخت

«اگر باران ببارد، مسابقه لغو می‌شود. مسابقه لغو شد.» کدام گزینه درست است؟

حل تشریحی: گزاره می‌گوید باران مسابقه را لغو می‌کند، اما نمی‌گوید فقط باران چنین می‌کند. شاید مسابقه به دلیل دیگری (مثلاً بیماری داور) لغو شده باشد. پس از لغو شدن، باریدن باران قطعی نمی‌شود.

۷۹ سؤال دیگر این درس در تیزهوش است.

ببین الان کجای کاری

آزمون تعیین سطح رایگان نهم به دهم: ۲۰ سؤال، ۲۰ دقیقه، و کارنامه‌ای که می‌گوید از کدام فصل شروع کنی.