جنگ‌های ایران و روس، عهدنامه‌ها، اصلاحات عباس میرزا و امیرکبیر، استعمار، امتیازها و جنبش تنباکو
حدود ۴ دقیقه مطالعه · ۴۲ سؤال تمرینی در اپ
۱آغاز قاجار
آقامحمدخان قاجار بنیان‌گذار این سلسله بود و تهران را پایتخت کرد. همزمان در اروپا انقلاب صنعتی رخ داده بود؛ کشورهای صنعتی برای مواد اولیه‌ی ارزان، بازار فروش کالا و نیروی کار ارزان به سرزمین‌های دیگر چشم دوختند. این همان استعمار است. ایران میان رقابت روسیه (از شمال) و انگلستان (برای حفظ هند، از جنوب و شرق) قرار گرفت.
ادامهٔ این درس
۵ بخش دیگر، با مثال‌های حل‌شده و دام‌های تستی، در نسخهٔ کامل تیزهوش است؛ همراه همهٔ ۳٬۱۲۸ سؤال و ۱۰ آزمون آزمایشی.
بنیان‌گذار سلسله‌ی قاجار کیست و پایتخت این سلسله کدام شهر بود؟
حل تشریحی: آقامحمدخان قاجار این سلسله را بنیان گذاشت و تهران را پایتخت کرد. فتحعلی‌شاه و ناصرالدین‌شاه از جانشینان او بودند؛ تبریز مرکز ولیعهدنشین بود، نه پایتخت.
سؤال ۲متوسط
کارخانه‌های نساجی اروپا پس از انقلاب صنعتی، پنبه‌ی فراوان نیاز داشتند و پارچه‌ی بسیار بیشتری از نیاز مردم خود می‌ساختند. این دو واقعیت کدام انگیزه‌های استعمار را نشان می‌دهند؟
حل تشریحی: نیاز به پنبه یعنی نیاز به مواد اولیه‌ی ارزان؛ و تولید پارچه‌ی بیش از نیاز یعنی نیاز به بازار فروش. این دو در کنار نیروی کار ارزان، انگیزه‌های اصلی کشورهای صنعتی برای استعمار بودند.
سؤال ۳متوسط
کدام مورد از پیامدهای عهدنامه‌ی گلستان است؟
حل تشریحی: پس از دوره‌ی اول جنگ‌ها، در عهدنامه‌ی گلستان گرجستان و بخش بزرگی از قفقاز جدا شد و ایران از داشتن کشتی جنگی در خزر محروم شد. ایروان و نخجوان در ترکمانچای جدا شد؛ هرات در عهدنامه‌ی پاریس و تنباکو در دوره‌ی ناصرالدین‌شاه بود.
سؤال ۴آسان
حق کاپیتولاسیون (قضاوت کنسولی) برای اتباع روسیه، با کدام عهدنامه بر ایران تحمیل شد؟
حل تشریحی: عهدنامه‌ی ترکمانچای پس از دوره‌ی دوم جنگ‌های ایران و روس بسته شد. در آن، ایران افزون بر ازدست‌دادن ایروان و نخجوان و پرداخت غرامت، کاپیتولاسیون را نیز پذیرفت.
سؤال ۵متوسط
در دوره‌ی اجرای کاپیتولاسیون، اگر یک بازرگان روس در تبریز به یک ایرانی آسیب می‌زد، چه می‌شد؟
حل تشریحی: کاپیتولاسیون یعنی اتباع یک کشور بیگانه در کشور میزبان نه در دادگاه آن کشور، بلکه نزد کنسول و قاضی کشور خودشان محاکمه شوند. این حق، استقلال قضایی ایران را زیر پا می‌گذاشت.
سؤال ۶متوسط
کدام عامل در شکست ایران در جنگ‌های ایران و روسیه نقش مهمی داشت؟
حل تشریحی: سپاه ایران بیشتر از نیروهای ایلی و سنتی با سلاح‌های قدیمی تشکیل می‌شد، در حالی که روسیه ارتشی منظم و توپخانه‌ی نو داشت. اختلاف درباریان و وفا نکردن متحدان اروپایی به وعده‌ها هم اثر داشت.
