درس ۴-۲ · مطالعات اجتماعی

جمعیت، سکونتگاه‌ها و توسعه

پراکندگی و رشد جمعیت، هرم سنی، مهاجرت، شهرنشینی، منابع و شاخص‌های توسعه

حدود ۵ دقیقه مطالعه · ۴۳ سؤال تمرینی در اپ

۱پراکندگی جمعیت

جمعیت جهان به‌طور یکسان پخش نشده است. تراکم نسبی جمعیت = جمعیت ÷ مساحت (نفر در هر کیلومتر مربع).

  • عامل‌های طبیعی: آب‌وهوای مناسب، دشت‌های هموار، خاک حاصلخیز، دسترسی به آب. بیابان‌ها، قطب‌ها، کوهستان‌های بلند و جنگل‌های انبوه استوایی کم‌جمعیت‌اند.
  • عامل‌های انسانی: صنعت، کار، راه‌های ارتباطی، امکانات آموزشی و درمانی.
  • پرجمعیت‌ترین ناحیه‌ها: شرق و جنوب آسیا (چین، هند)، اروپا، شرق آمریکای شمالی. بیشتر مردم در نیمکره‌ی شمالی و نزدیک سواحل و دره‌ی رودها زندگی می‌کنند.
ادامهٔ این درس

۶ بخش دیگر، با مثال‌های حل‌شده و دام‌های تستی، در نسخهٔ کامل تیزهوش است؛ همراه همهٔ ۳٬۱۲۸ سؤال و ۱۰ آزمون آزمایشی.

۶۹۹٬۹۹۰ ۳۹۹٬۹۹۰ تومان پیش‌فروش تا ۳۰ آذر

۶ سؤال رایگان این درس

سؤال ۱سخت

کشور الف ۴۵ میلیون نفر جمعیت و ۹۰۰ هزار کیلومتر مربع مساحت، و کشور ب ۱۲ میلیون نفر جمعیت و ۱۵۰ هزار کیلومتر مربع مساحت دارد. کدام درست است؟

حل تشریحی: تراکم نسبی = جمعیت ÷ مساحت. الف: ۴۵ میلیون ÷ ۹۰۰ هزار = ۵۰ نفر در کیلومتر مربع. ب: ۱۲ میلیون ÷ ۱۵۰ هزار = ۸۰ نفر. جمعیت بیشتر لزوماً تراکم بیشتر نیست.
سؤال ۲متوسط

در کشوری در یک سال، به ازای هر هزار نفر ۲۲ تولد و ۶ مرگ رخ داده است. نرخ رشد طبیعی جمعیت چند درصد است؟

حل تشریحی: رشد طبیعی = موالید − مرگ‌ومیر = ۲۲ − ۶ = ۱۶ در هزار. هر ۱۰ در هزار برابر ۱ درصد است، پس ۱۶ در هزار = ۱٫۶ درصد.
سؤال ۳سخت

شهری در آغاز سال ۲۰۰ هزار نفر جمعیت دارد. در آن سال ۵۰۰۰ تولد، ۲۰۰۰ مرگ، ۴۰۰۰ مهاجر واردشده و ۱۰۰۰ مهاجر خارج‌شده داشته است. جمعیت پایان سال چقدر است؟

حل تشریحی: رشد طبیعی: ۵۰۰۰ − ۲۰۰۰ = ۳۰۰۰. مهاجرت خالص: ۴۰۰۰ − ۱۰۰۰ = ۳۰۰۰. جمعیت پایان سال: ۲۰۰ هزار + ۳۰۰۰ + ۳۰۰۰ = ۲۰۶ هزار نفر. جوابِ «۲۰۳» هزار مهاجرت را فراموش کرده است.
سؤال ۴سخت

در کشوری شمار مرگ‌ها از تولدها بیشتر است، ولی جمعیت آن هر سال زیاد می‌شود. کدام توضیح درست است؟

حل تشریحی: وقتی مرگ‌ها بیش از تولدهاست، رشد طبیعی منفی است. تنها راه افزایش جمعیت در این حالت، ورود مهاجر به اندازه‌ای بیش از این کاهش است. رشد طبیعی مهاجرت را در بر ندارد.
سؤال ۵متوسط

هرم سنی کشوری قاعده‌ای بسیار پهن و رأسی باریک دارد. کدام نتیجه درست‌تر است؟

حل تشریحی: قاعده‌ی پهن یعنی شمار کودکان زیاد است، پس موالید زیاد است. این کودکان چند سال بعد به مدرسه و سپس به کار نیاز دارند. رأس باریک یعنی سالمندان کم‌اند، که معمولاً با امید به زندگی کمتر همراه است.
سؤال ۶متوسط

هرم سنی کشوری قاعده‌ای باریک و بخش‌های میانی و بالایی پهن دارد. این کشور در آینده بیشتر با کدام مسئله روبه‌رو می‌شود؟

حل تشریحی: قاعده‌ی باریک یعنی موالید کم است و بالای پهن یعنی سالمندان زیادند (سالخوردگی جمعیت). پس نسل جوانی که وارد بازار کار شود کم است و هزینه‌ی درمان و مستمری سالمندان زیاد می‌شود.

۳۷ سؤال دیگر این درس در تیزهوش است.

ببین الان کجای کاری

آزمون تعیین سطح رایگان نهم به دهم: ۲۰ سؤال، ۲۰ دقیقه، و کارنامه‌ای که می‌گوید از کدام فصل شروع کنی.