حالت‌های ماده، مخلوط و جداسازی، انحلال، تغییر فیزیکی و شیمیایی، شناوری
حدود ۲ دقیقه مطالعه · ۴۲ سؤال تمرینی در اپ
۱حالت‌های ماده
جامد شکل و حجم معین دارد، مایع حجم معین ولی شکل ظرف را می‌گیرد، گاز نه شکل معین دارد نه حجم معین. با گرم کردن، ذره‌ها تندتر حرکت می‌کنند: ذوب (جامد ← مایع)، تبخیر (مایع ← گاز). با سرد کردن: میعان (گاز ← مایع)، انجماد (مایع ← جامد).
ادامهٔ این درس
۳ بخش دیگر، با مثال‌های حل‌شده و دام‌های تستی، در نسخهٔ کامل تیزهوش است؛ همراه همهٔ ۱٬۵۲۰ سؤال و ۱۰ آزمون آزمایشی.
کدام مورد نشان می‌دهد یک تغییر شیمیایی رخ داده است؟
حل تشریحی: سرکه و جوش‌شیرین با هم واکنش می‌دهند و گاز تازه‌ای (کربن دی‌اکسید) می‌سازند؛ ساخته شدن ماده‌ی تازه نشانه‌ی تغییر شیمیایی است. آب شدن کره، شکستن شیشه و خیس شدن پارچه ماده‌ی تازه نمی‌سازند.
سؤال ۲آسان
۲۵ گرم نمک را در ۳۰۰ گرم آب حل کردیم و نمک کاملاً ناپدید شد. جرم آب‌نمک چند گرم است؟
حل تشریحی: نمک از بین نرفته؛ ذره‌هایش لابه‌لای ذره‌های آب پخش شده‌اند و دیده نمی‌شوند. پس جرم محلول برابر مجموع است: ۳۰۰ + ۲۵ = ۳۲۵ گرم.
سؤال ۳سخت
یک تکه یخ ۱۰۰ گرمی را در ظرف باز گذاشتیم تا آب شود. ترازو جرم آب را ۹۸ گرم نشان داد. محتمل‌ترین توضیح چیست؟
حل تشریحی: هنگام ذوب، ماده عوض نمی‌شود و جرم ثابت می‌ماند. پس اگر ۲ گرم کم آمده، باید مقداری آب از دست رفته باشد؛ مثلاً در ظرف باز کمی بخار شده یا هنگام جابه‌جایی ریخته است.
سؤال ۴متوسط
شمعی ۵۰ گرمی پس از یک ساعت سوختن، ۴۲ گرم شد. آن ۸ گرم کجا رفت؟
حل تشریحی: سوختن تغییری شیمیایی است: موم با اکسیژن هوا واکنش می‌دهد و به گازهایی مثل کربن دی‌اکسید و بخار آب تبدیل می‌شود که در هوا پخش می‌شوند. ماده نابود نمی‌شود، فقط شکل و جایش عوض می‌شود.
سؤال ۵سخت
مخلوطی از براده‌ی آهن، نمک و ماسه داریم. ترتیب درست جداسازی کدام است؟
حل تشریحی: اول با آهن‌ربا براده‌ی آهن را برمی‌داریم. بعد مخلوط را در آب می‌ریزیم تا نمک حل شود؛ با صاف کردن ماسه روی کاغذ صافی می‌ماند و در پایان با تبخیر آبِ صاف‌شده، نمک به دست می‌آید.
سؤال ۶متوسط
یک تکه چوب روی آب شناور است. آن را از وسط نصف می‌کنیم. دو نیمه چه می‌کنند؟
حل تشریحی: شناور ماندن به جنس ماده بستگی دارد، نه به اندازه‌ی تکه. هر نیمه از همان چوب است و جرم و حجمش هر دو نصف شده‌اند؛ پس مثل تکه‌ی کامل روی آب می‌ماند.
