مطالعات اجتماعی · پایهٔ چهارم تا ششم

تمرین آنلاین تاریخ ایران

Q: ترتیب سلسلههای ایران باستان چیست؟

ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی. پیش از مادها ایلامیها بودند که چغازنبیل از آنها مانده. پس از ساسانیان دوران اسلامی شروع میشود که کلاس ششم بیشتر به آن میپردازد.

Q: تاریخ ایران از کدام پایه شروع میشود؟

کلاس چهارم با «گذشته» و زندگی قدیم آشنا میشود و در کتابهای تازه همانجا سراغ همدان و تخت جمشید میرود. سلسلهها و خط زمان در کلاس پنجم جدی میشود و کلاس ششم به دوران پس از اسلام میرسد. ملاک کتاب و معلم خود کودک است.

Q: برای بازی نصب یا اینترنت لازم است؟

نسخهٔ وب نصب نمیخواهد و در مرورگر گوشی، تبلت یا کامپیوتر باز میشود؛ فقط برای باز شدنش اینترنت لازم است. نسخهٔ اندروید در کافهبازار و مایکت بیاینترنت کار میکند. در هر درسِ کتاب حدود ۱۰ درصد مرحلهها رایگان است و با چند کار سادهٔ پدر و مادر (کد دعوت، کد کلاس معلم، ثبت شماره برای گزارش هفتگی) تا ۳۰ درصد میرسد.

تاریخ وقتی سخت می‌شود که فهرستی از اسم باشد؛ وقتی هر اسم به یک تصویر و یک جا روی خط زمان وصل شود، می‌ماند. دکمهٔ زیر «خط زمان» را از ایران باستان در مرورگر باز می‌کند: کودک سلسله‌ها را به ترتیب می‌چیند و هر یادگار را به صاحبش می‌رساند.

همین الان بازی کن

خط زمان، پایهٔ پنجم — در مرورگر، بدون نصب و ثبت‌نام. بار اول چند ثانیه طول می‌کشد تا بالا بیاید.

در پایهٔ چهارم تا ششم چه باید بلد باشد؟

پایهٔ چهارم: فهمیدن «گذشته»: زندگی قدیم و امروز، و اینکه گذشته را از عکس، شیء، نوشته و خاطره می‌شناسیم. در کتاب‌های تازه همین پایه اولین سفرها به ایران باستان را هم دارد، مثل همدان (هگمتانه) و تخت جمشید.

پایهٔ پنجم: چهار سلسلهٔ ایران باستان به ترتیب: ماد، هخامنشی، اشکانی، ساسانی، با یادگارهایشان؛ تخت جمشید و پاسارگاد از هخامنشیان، طاق کسری از ساسانیان. چغازنبیل از ایلامی‌هاست و از همه قدیمی‌تر. کتاب‌های تازه بخش‌هایی از دوران پس از اسلام را هم در این پایه آورده‌اند؛ ملاک کتاب خود کودک است.

پایهٔ ششم: ایران پس از اسلام: سلسله‌ها به ترتیب، از سامانیان و غزنویان و سلجوقیان تا صفویان و قاجاریان، پایتخت‌ها و بناهایشان، و دانشمندان و شاعران بزرگ. بخش پایانی کتاب به استعمار و ماجرای خرمشهر می‌رسد. ترتیب درس‌ها در چاپ‌ها کمی فرق دارد.

سه پیشنهاد برای خانه

از آخر شروع کنید
برای کلاس ششمی از سلسله‌هایی شروع کنید که به امروز نزدیک‌ترند: صفویان، افشاریان، زندیان، قاجاریان. هر کدام را به یک شهر وصل کنید: اصفهانِ صفوی، شیرازِ زند، تهرانِ قاجار. بعد قدیمی‌ترها را پشتش بچینید.
هر سلسله یک تصویر
اسم خالی زود فراموش می‌شود. هخامنشی یعنی تخت جمشید، ساسانی یعنی طاق کسری، صفوی یعنی میدان نقش جهان. عکسشان را با هم ببینید و اگر سفر می‌روید، یکی را از نزدیک.
یک خط روی کاغذ
یک خط بلند روی کاغذ بکشید و سلسله‌ها را به ترتیب رویش بچسبانید. وقتی با چشم ببیند ساسانیان پیش از اسلام‌اند و صفویان خیلی بعد، ترتیب را دیگر لازم نیست حفظ کند.

اشتباه‌های رایج، و چه کنیم

این‌ها نشانهٔ ضعف نیستند؛ تقریباً همهٔ بچه‌ها از همین‌جاها رد می‌شوند. اشتباه یعنی کودک دارد فکر می‌کند.

جای اشکانی و ساسانی عوض می‌شود

ترتیب این است: ماد، هخامنشی، اشکانی، ساسانی. یادش بدهید ساسانیان آخرین سلسلهٔ پیش از اسلام‌اند و پایتختشان تیسفون بود؛ اشکانیان درست پیش از آن‌ها بودند.

پیش از میلاد برعکس است

در تاریخ باستان، سال‌های «پیش از میلاد» هرچه بزرگ‌تر، قدیمی‌ترند. یک خط با صفر در وسط بکشید تا ببیند پانصد سال پیش از میلاد از سیصد سال پیش از میلاد قدیمی‌تر است.

شاعر و دانشمند قاطی می‌شوند

فردوسی، سعدی و حافظ شاعرند؛ ابن‌سینا و رازی پزشک بودند و خوارزمی ریاضی‌دان. هر اسم را به یک کتاب وصل کنید: شاهنامهٔ فردوسی، گلستان سعدی، کتاب قانون ابن‌سینا.

بازی‌های تمرین تاریخ ایران

هر بازی چند مرحلهٔ همین مفهوم را دارد؛ روی نام بازی بزنید تا همهٔ مرحله‌ها و اسکرین‌شات‌هایش را ببینید.

پرسش‌های پرتکرار

ترتیب سلسله‌های ایران باستان چیست؟

ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی. پیش از مادها ایلامی‌ها بودند که چغازنبیل از آن‌ها مانده. پس از ساسانیان دوران اسلامی شروع می‌شود که کلاس ششم بیشتر به آن می‌پردازد.

تاریخ ایران از کدام پایه شروع می‌شود؟

کلاس چهارم با «گذشته» و زندگی قدیم آشنا می‌شود و در کتاب‌های تازه همان‌جا سراغ همدان و تخت جمشید می‌رود. سلسله‌ها و خط زمان در کلاس پنجم جدی می‌شود و کلاس ششم به دوران پس از اسلام می‌رسد. ملاک کتاب و معلم خود کودک است.

برای بازی نصب یا اینترنت لازم است؟

نسخهٔ وب نصب نمی‌خواهد و در مرورگر گوشی، تبلت یا کامپیوتر باز می‌شود؛ فقط برای باز شدنش اینترنت لازم است. نسخهٔ اندروید در کافه‌بازار و مایکت بی‌اینترنت کار می‌کند. در هر درسِ کتاب حدود ۱۰ درصد مرحله‌ها رایگان است و با چند کار سادهٔ پدر و مادر (کد دعوت، کد کلاس معلم، ثبت شماره برای گزارش هفتگی) تا ۳۰ درصد می‌رسد.